Dit herken je misschien

De toepassingen van AI binnen de zorg zijn breed. Denk bijvoorbeeld aan ondersteuning bij:

- het analyseren van scans, pathologie en patiëntgegevens;

- risicoselectie;

- administratieve werkzaamheden;

- planning en logistiek.

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van werkzaamheden waarbij AI processen kan ondersteunen of efficiënter kan maken.

En wanneer organisaties naar de voordelen van AI kijken, komen twee onderwerpen al snel naar voren:

1. Tijd

2. Geld

Punt één is logisch. Wanneer bepaalde werkzaamheden sneller kunnen worden uitgevoerd, ontstaat er tijd.

En daarmee wordt punt twee interessant.

Want tijd die vrijkomt, kan opnieuw worden ingezet. Meer capaciteit kan meer productie betekenen. Meer patiënten, meer behandelingen of meer werkzaamheden binnen dezelfde beschikbare uren.

Economisch gezien klinkt dat logisch.

AI maakt iets efficiënter.

Er komt capaciteit vrij.

Die capaciteit wordt opnieuw benut.

En zo is de cirkel rond.

Maar er ontbreekt iets in die berekening.

De mens.

Wat er echt gebeurt

Op papier kan efficiëntiewinst er prachtig uitzien. Processen worden sneller. Er ontstaat capaciteit. De financiële businesscase wordt aantrekkelijker.

Maar mensen zijn geen AI.

Wij kunnen niet onbeperkt blijven verwerken, schakelen, beslissen en presteren. Ons lichaam en onze aandacht hebben momenten nodig waarop de belasting even afneemt.

En precies daar wordt die gewonnen tijd interessant.

Stel dat AI je gedurende een werkdag in totaal vijftien minuten bespaart.

Die vijftien minuten verschijnen waarschijnlijk niet ineens als een kwartier vrije tijd in je agenda. Het zijn misschien twee minuten hier. Een minuut daar. Een handeling die sneller klaar is.

Een administratieve taak die minder tijd kost. Een paar minuten tussen twee patiënten.

Micro-momenten verspreid over de werkdag.

Natuurlijk betekent dit niet dat iedere minuut die AI bespaart voortaan een pauze moet worden. Een organisatie moet functioneren en werkzaamheden moeten worden uitgevoerd.

Maar het tegenovergestelde hoeft óók niet waar te zijn: dat iedere gewonnen minuut onmiddellijk opnieuw gevuld moet worden.

Misschien ligt juist daar een kans.

Niet om minder professioneel te werken, maar om ervoor te zorgen dat mensen hun werk duurzaam goed kunnen blijven doen.

De Aikido blik

Binnen Aikido leer je omgaan met druk.

Dat wordt heel duidelijk wanneer je voor het eerst met meerdere aanvallers traint. De eerste keren kan zo'n oefening je binnen een minuut volledig slopen.

Je conditie gaat achteruit. Je ademhaling verandert. Je concentratie neemt af. Je technieken worden minder vloeiend en je begint steeds meer kracht te gebruiken.

Alles gaat lijden onder de toenemende druk.

Maar naarmate je langer traint, verandert er iets.

Je leert beter bewegen.

Je leert eerder waarnemen.

Je gebruikt minder onnodige spanning.

Je ademhaling blijft rustiger.

En uiteindelijk kost dezelfde situatie minder energie. Maar betekent dit dat we vervolgens onmiddellijk nóg meer aanvallers moeten toevoegen?

Nee.

De kunst zit juist in het leren ontdekken van rust binnen de druk. Je wordt niet beter omdat je voortdurend méér belasting toevoegt. Je wordt beter omdat je efficiënter leert met die belasting om te gaan.

En precies daar zie ik een belangrijke overeenkomst met AI in de zorg.

Wanneer technologie ervoor zorgt dat we efficiënter kunnen werken, hoeven we de vrijgekomen capaciteit niet automatisch volledig op te vullen met nieuwe belasting.

We kunnen een gedeelte van die ruimte ook gebruiken om mensen onder dezelfde druk beter te laten functioneren.

Wat je wel kan doen

Als praktijk of zorgorganisatie kun je daarom breder kijken dan alleen naar de vraag:

Hoeveel tijd besparen we met AI?

Stel ook andere vragen.

Wat doet deze technologie met onze organisatie?

Wat doet het met onze medewerkers?

Waar ontstaat daadwerkelijk ruimte?

Hoe gebruiken we die ruimte?

En kunnen we een deel daarvan inzetten om aandacht, herstel en duurzame inzetbaarheid te ondersteunen?

Als zorgprofessional kun je jezelf een vergelijkbare vraag stellen:

Hoe zorg ik ervoor dat ik niet alleen tijdens mijn werk blijf functioneren, maar ook daarna nog energie overhoud voor mijn eigen leven?

Balans begint namelijk niet pas wanneer je thuiskomt. En herstellen doe je niet alleen tijdens het weekend of op vakantie.

Herstel kan onderdeel worden van de werkdag. Juist die kleine momenten tussen twee werkzaamheden kunnen daarvoor waardevol zijn.

Ruimte die door AI ontstaat, is prachtig. Maar laten we bewust kiezen wat we met die ruimte doen.

Oefening

De aandachtswissel

Je administratie is afgerond.

De patiënt heeft de behandelkamer verlaten. Een overleg is afgelopen.

Of je merkt simpelweg dat je even twee minuten ruimte hebt voordat je verder moet. Gebruik die twee minuten dan eens niet om onmiddellijk aan de volgende taak te beginnen.

Stap 1: Body

Begin bij je lichaam.

Adem drie keer rustig in en uit. Je hoeft niets te forceren. Laat vooral de uitademing rustig verlopen.

Meer hoeft er op dit moment niet te gebeuren.

Stap 2: Mind

Denk kort aan de taak die je zojuist hebt afgerond.

❌ Niet analyseren.

❌ Niet opnieuw oplossen.

Alleen even erkennen wat je hebt gedaan.

Sluit die gedachte vervolgens bewust af met:

“Maar dat is nu klaar.”

Verplaats daarna je aandacht naar iets wat niets met je werk te maken heeft.

Dat kan je hond zijn.

Je partner.

Je kinderen.

Een wandeling door het bos.

De zee.

Een plek waar je graag komt.

Het maakt niet uit wat je kiest, zolang het voor jou verbonden is met een gevoel van rust of ontspanning.

Blijf ongeveer anderhalve minuut met je aandacht bij dat moment. Probeer het niet alleen te bedenken, maar even bewust te ervaren.

Wat zie je?

Wat hoor je?

Wat voel je?

Stap 3: Movement

Breng daarna je aandacht terug naar waar je bent. Adem opnieuw drie keer rustig in en uit.

Zeg vervolgens tegen jezelf:

“Dat was een fijn moment van rust en ontspanning.”

En ga daarna verder met wat jouw aandacht nodig heeft.

Niet gehaast. Maar opnieuw aanwezig.

Wat je dit oplevert

Soms lijken oefeningen te eenvoudig om werkelijk verschil te kunnen maken.

Drie keer ademen? 

Even aan iets prettigs denken?

En dan weer verder?

Maar het doel van deze oefening is niet om in twee minuten alle stress uit je werkdag te laten verdwijnen. Het doel is veel kleiner.

Even onderbreken.

Even loslaten.

Even je aandacht ergens anders brengen.

En daarna opnieuw beginnen.

Je hoeft dit ook niet meteen ieder uur te doen. Begin bijvoorbeeld met twee of drie momenten verspreid over je werkdag.

Kijk vervolgens wat je merkt.

Wordt het makkelijker om een vorige taak los te laten?

Begin je rustiger aan de volgende patiënt?

Blijft er aan het einde van je dienst iets meer energie over?

Misschien merk je uiteindelijk dat die kleine momenten niet alleen invloed hebben op je werk. Maar ook op de wandeling met je hond. Het spelen met je kinderen.

Het gesprek met je partner. Of simpelweg op de hoeveelheid energie die je nog over hebt wanneer je thuiskomt.

Reflectie

Misschien denk je tijdens de eerste poging:

Wat moet ik hiermee?

Dat is prima. Je hoeft een oefening niet vooraf te geloven om haar te kunnen proberen.

Sta jezelf toe om nieuwsgierig te zijn.

Probeer het een aantal keer en observeer vervolgens wat er gebeurt.

Vraag jezelf eens af:

Wat merk ik wanneer ik bewust een taak afsluit voordat ik aan het volgende begin?

Hoe voelt mijn lichaam vóór en na die twee minuten?

Wanneer heb ik mezelf voor het laatst midden op een drukke werkdag bewust een moment van rust gegeven?

Niet omdat je werk af was. Maar omdat je wist dat je daarna weer verder moest.

Tot slot

Binnen Aikido kan een techniek soms veranderen door een aanpassing van nauwelijks een centimeter. Een andere houding. Een iets andere hoek. Minder spanning in je schouders.

Een kleine verandering kan ineens het verschil maken tussen hard werken en een techniek die vrijwel moeiteloos voelt.

Maar om die beweging vanzelfsprekend te maken, moet je haar oefenen.

Keer op keer.

Met rust werkt het niet anders. Je hoeft je leven niet volledig om te gooien. Je hoeft niet ineens iedere dag een uur te mediteren.

Zoek naar die kleine momenten waarop je iets kunt veranderen.

Ervaar wat werkt.

Herhaal het.

En geef jezelf de ruimte om daarin beter te worden.

Want BMM is geen race naar de finish. Juist het tegenovergestelde.

Rust is een vaardigheid, en vaardigheden kan je trainen.